Nauka pozwala na niemal stuprocentowe potwierdzenie pokrewieństwa za pomocą badań genetycznych. Mogłoby się więc wydawać, że sądowe ustalenie ojcostwa to jedynie formalność ograniczająca się do analizy laboratoryjnej. Mimo to, proces jest sformalizowaną procedurą prawną, w której test DNA stanowi ważny, ale nie jedyny element przewodu sądowego.

Kto może zainicjować postępowanie?

Zgodnie z polskim Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym, powództwo o ustalenie ojcostwa może wytoczyć dziecko, jego matka oraz domniemany ojciec. Matka i domniemany ojciec mogą to zrobić jedynie do czasu osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Po tym terminie prawo do działania ma wyłącznie dziecko. W szczególnych przypadkach sprawę może zainicjować również prokurator, jeśli wymaga tego dobro dziecka.

Domniemanie ojcostwa i rola dowodów

Domniemanie ojcostwa to przyjęcie założenia, że ojcem dziecka jest mąż matki lub były mąż matki, jeśli od rozwodu albo zgonu mężczyzny minęło mniej niż 300 dni. Sądowe ustalenie ojcostwa następuje, gdy zachodzą wątpliwości co do ojcostwa. Proces opiera się na wykazaniu, że dany mężczyzna współżył z matką dziecka w tzw. okresie koncepcyjnym (między 300. a 181. dniem przed urodzeniem dziecka).

Testy DNA są najbardziej wiarygodne, ale sąd bierze pod uwagę również inne dowody, m.in. dowody z dokumentów, zdjęcia i nagrania lub zeznania świadków.

Przebieg badania genetycznego

Jeśli jedna ze stron zaprzecza ojcostwu, sąd zazwyczaj dopuszcza dowód z opinii biegłego z zakresu genetyki. Pobranie materiału (zazwyczaj wymazu z policzka) odbywa się w wyznaczonej placówce medycznej, często w obecności kuratora lub przy ścisłej weryfikacji tożsamości osób badanych. Odmowa poddania się badaniu nie jest karalna w sposób bezpośredni, jednak sąd ocenia taką postawę w kontekście całego materiału dowodowego. Zazwyczaj działa to na niekorzyść strony odmawiającej.

Skutki wyroku sądowego

Ustalenie ojcostwa niesie za sobą dalekosiężne skutki prawne. Sąd w tym samym postępowaniu zazwyczaj rozstrzyga o władzy rodzicielskiej – czy będzie ona przysługiwać obojgu rodzicom, czy zostanie ograniczona. Dodatkowo także o nazwisku dziecka, dziedziczeniu oraz alimentach.

Profesjonalne wsparcie w sprawach rodzinnych

Sprawy o ustalenie ojcostwa wymagają nie tylko znajomości przepisów, ale również dużego wyczucia i delikatności ze względu na ich osobisty charakter. Zawiłość procedur dowodowych oraz towarzyszące im silne emocje sprawiają, że warto skorzystać z pomocy specjalisty, który zadba o poprawność formalną wniosków i właściwe zabezpieczenie interesów dziecka oraz rodzica.

Kompleksową pomoc prawną w zakresie spraw o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa, a także w kwestiach związanych z alimentami i władzą rodzicielską zapewnia Magdalena Grześkowiak – adwokat z Warszawy. Doświadczony zespół wspiera klientów na każdym etapie przewodu sądowego i dba o merytoryczne przygotowanie do rozpraw.